Nghiên cứu tại Thụy Điển cho thấy corticosteroid làm tăng 2–4 lần nguy cơ nhiễm trùng nghiêm trọng ở bệnh nhân IBD. Nguy cơ tăng theo liều tích lũy, đặc biệt đáng lưu ý ở trẻ em và người cao tuổi
Một nghiên cứu dữ liệu thực tế quy mô lớn tại Thụy Điển cho thấy việc bổ sung corticosteroid vào phác đồ điều trị bệnh viêm ruột (IBD) có liên quan với nguy cơ nhiễm trùng nghiêm trọng tăng đáng kể. Nguy cơ không chỉ cao hơn ở người sử dụng corticosteroid mà còn tăng dần theo tổng liều corticosteroid tích lũy.
1. Corticosteroid làm tăng 2–4 lần nguy cơ nhiễm trùng nghiêm trọng
Nghiên cứu phân tích các giai đoạn điều trị ở bệnh nhân IBD chưa từng điều trị, đang sử dụng thuốc điều hòa miễn dịch hoặc các liệu pháp tiên tiến như TNF inhibitors, vedolizumab, ustekinumab, risankizumab và JAK inhibitors.
Khi so sánh các giai đoạn điều trị tương đồng bằng propensity-score matching, sử dụng đồng thời corticosteroid liên quan với nguy cơ nhiễm trùng nghiêm trọng cao hơn khoảng 2–4 lần so với cùng phác đồ nhưng không sử dụng corticosteroid.
Nhiễm trùng nghiêm trọng được định nghĩa là nhiễm trùng dẫn đến nhập viện hoặc đóng vai trò góp phần vào chỉ định nhập viện.
2. Nguy cơ tăng theo liều corticosteroid tích lũy
Mối liên quan giữa corticosteroid và nhiễm trùng cho thấy rõ tính dose-response.
Ở nhóm bệnh nhân chưa từng điều trị, nguy cơ nhiễm trùng tăng từ khoảng 1,6 lần ở mức phơi nhiễm thấp lên khoảng 3 lần khi tổng liều vượt 1.500 mg prednisolone tương đương. Tuy nhiên, nghiên cứu không xác định được một ngưỡng liều duy nhất có thể dự báo nguy cơ nhiễm trùng tăng một cách nhất quán ở tất cả các nhóm điều trị.
3. Trẻ em có mức tăng nguy cơ tương đối cao nhất, người cao tuổi có gánh nặng tuyệt đối lớn nhất
So với dân số chung, trẻ em dưới 18 tuổi có mức tăng nguy cơ tương đối nổi bật nhất. Khi corticosteroid được phối hợp với thuốc điều hòa miễn dịch hoặc liệu pháp tiên tiến, nguy cơ nhiễm trùng có thể cao hơn khoảng 30–50 lần.
Trong khi đó, bệnh nhân từ 60 tuổi trở lên lại có tỷ lệ nhiễm trùng tuyệt đối cao nhất, phản ánh gánh nặng lâm sàng đặc biệt đáng lưu ý ở nhóm tuổi này.
Ý nghĩa thực hành
Kết quả nghiên cứu nhấn mạnh rằng khi corticosteroid cần được sử dụng trong điều trị IBD, bác sĩ nên cá thể hóa đánh giá nguy cơ nhiễm trùng, đặc biệt ở trẻ em, người cao tuổi và bệnh nhân đang sử dụng đồng thời các liệu pháp ức chế miễn dịch.
Việc hạn chế phơi nhiễm corticosteroid kéo dài và cân nhắc các biện pháp dự phòng phù hợp có thể là những yếu tố quan trọng trong chiến lược giảm nguy cơ nhiễm trùng.
Nguồn: Clin Gastroenterol Hepatol. 2026. doi:10.1016/j.cgh.2026.08.019
